ÊZİDİLERDE ÖLÜM(QIRAS GUHASTİN)

Êzidi mitolojisine göre "qiras guhastin/kalıp-biçim değişimi" çok eski bir inanç geleneğidir.Êzidiler insan (hangi ulus,inanç ve gelenekten olursa olsun )ruhunun ölümsüzlüğüne inanırlar.Ruh bu dünyada çeşitli kalıplara girer ve bu şekilde yaşar.Eğer bu dünyadaki ruh günahsız ve temizse diğer dünyaya gider ve ahirette sonsuza dek yaşar.Bu inançtandır ki biz Êzidiler ölümü kabul etmiyoruz ve ölüme "qiras guhastin" (şekil,kalıp,elbise değiştirme) diyoruz.

Êzidi inancına göre ruhları veren ve alan melek Azrail'dir(Emin Cebrail-Tawis-i Melek).İnancımızda yaratıcıdan hariç bütün canlıların yaşamı sınırlıdır(ölümlü).Geçmişten bugüne kadar bütün din adamlarımız eğer bir Êzidi ruhunu teslim edecekse ona" ruhunu Azrail'e ver" derler ...

Kaynak: Kemal Tolan- Nasandina Kevneşopên Êzdiyatiyê 

Peri yayınları- s:208-209

Êzidilerde kutsal renkler

Êzidilerde kutsal renkler yeşil,kırmızı,sarı ve beyazdır.Bunlar bayrak ve Kürdistan coğrafyasından gelir.Nisan ayında kürdistan coğrafyası bu renklerle bürünür.Bu nedenle Êzidiler bu ayda gelin çıkarmazlar;bu nedenle biz"çünkü bu ay kendi üzerine gelin kabul etmez" deriz.

Bugünde Êzidi ruhanilerin kıyafetleri beyazdır. Ölen biri beyaz kefen hariç başka hiçbir dünyevi giysiyle gömülmez.Çünkü ölünün yaratıcının ve meleklerin huzurunda temiz olduğuna inanılır bu renkle...Bu nedenle Êzidiler "temizlik imandan gelir" derler....

CİH Û WARÊN KURDAN KÛDER E???

Proto-Kurd B.Z. di 10.000 salan de, li mezopotamya jorîn,li çiyayên zagros-torosan û li navbera çemê Dîcle û Ferat jiyîne. Li gor dîroknasê Kurd Şerefxan Bedlîsî,axa Kurdan li bakûr; ji Xinis û Bazîdê despêdike, li rojava Çemişgezek,Mereş,Meletî digire nava xwe û heta bi Antakya dirêj dibe. Li başûrê rojava Kîlîs,Riha,Mêrdîn û Cizîrê jî digire nava xwe û ji vir di ser Mûsulê re dirêjî başûr dibe. Silêmanî,Sînê(senendaj),Kîrmenşan û Lûristanê digire nava xwe û digihîje bakûr.

Axa Kurdan a îro ku bûye çar parçe, li Başûr ji bajarê Îlam heta li bakûr bajarê Erdexanê, li Rojhilat ji gola Ûrmîyeyê heta li rojava sînorê sêwazê cîh digire.Li Başûr bajarê Kerkûk, Mûsil,Hisiça û Kîlîsê,li rojhilat bajarên Hemedan,Sînê(senendaj),Seqîz,Mehabad,Xoy,Îdir(ığdır) û Qersê, li bakûr,bajarên Erzîrom, Erzîngan Qoçgîrê, li rojava jî bajarên Meletî(malatya), Gurgûm (Maraş), û Dîlok(Antep) digire nava xwe.

Êzidîlerin Tanınmış Şahsiyetleri

Êzidîlerin tarihinde tanuınmış çok şahsiyet var.Bunlardan Şerafeddîn,Mîr Caferî Dasnî, Mîr Amedîn,Mîr Hasleman,Pîrê Reş Heyran Êzidî Mîrzayı örnek olarak verebiliriz.Bunların hepsi farklı dönemlerde Kürdistanın çeşitli yerlerinde mirlik ve sofuluık yapmışlardır.Yukarıda saydığımız êzidî şahsiyetleri 11,15,16.yüzyıllarda yaşamışlar.Yine 1810-1880 yılları arasında yaşayan Babaşêx Nasîr var. 1880'lerin ortalarında Kürdistan'a gelen tarihçiler ve doğu bilimcilerin bir çoğu çok kabiliyetli ve alim olan Babaşêx Nasîrle görüşmüşlerdir.Ayrıca Êzidî tarihine bakıldığı zaman birçok kadın da önemli roller oynamıştır. Bunlardan biri Xas diye tanınan Xatûna Fexra Xanzada Pîrmam ve Meya Xatûn'u örnek olarak verebiliriz. Êzidîlik yaklaşık 2000 bin yıllık bir dindir.Êzidîlerin qewl,beyt ve duaları hed û sed olarak biliniyor.Bunlar êzidîliği koruyan kaynak ve kurallardır. yine bu hed û sed'ler şêx Adî tarafından güncellenmiştir. yanî êzidîler Şêx Adî gelmeden önce de vardılar..

Şerzad Omer Mahmûdî/Güney Kürdistan- Laleş Vadisi tarafından yazıldı.

Cuma-06.08.2010 01:57

PEYWA TAWIS(tawus kelimesi)

......(kısaltılmıştır)

Her millet veya din kendine bir sembol seçmiştir ki bu da  onun görüşünü yansıtır. êzidiler de kendilerine tawus kuşunu seçmişleridr.bana göre nedenleri:

DESTANA BİNEVŞA NARÎN Û CEMBELİYÊ HEKKARÎ

DESTANA BİNEVŞA NARÎN Û CEMBELİYÊ HEKKARÎ

Kurên esman çavşîn, zarokên serbilind Simbî, Cîlo û Kato, Çiyareşk û destebirayên wan ê din li gel Zagrosên bi nav û deng, di bin sîwaneke bêserî û binî de bûne nîşana azadî û serfiraziyê.Çelê Berçelan ku mîna bûkeke çardeh salî xwe bi bejn û bala şervanên azadiyê xemilandiye xwe berdide nava dil û hinavên Rûbarê Zê!Zê!..Cihê zayînê!Kahniya jiyanê!Di ber kêleka Zê her dilopeke çavên keç û xortên ciwan û delal nîşana jiyanê, jehra mirineke bêdem û wext, bênav û nîşan e!..Tenê yên hilm û nefesa wan têrê nakin dikevin ber pêlên wê yên dîn û har!..Avaşîn; mizgîniya bişkiftina bişkoşkên bihareke derengmayî!..Avaşîn; rondikên jiyaneke azad û bextewar e, her tim diherike bêwest û rawest ber bi derya azadiyê ve!..Gelyên kûr û dûr Xemo, Qewal û Tîyar şahidên dîrokeke gelek kevnar û birîndar in!..Li ser zimanê keç û xortan, pîremêr û pîrejinan deng vedidin, xeml û rewşa govend û dilanên kurdewarî ye:

Qewlê afirandina dunyayê(Dünyanın yaratılışına dair ilahiler)

Ya rebî dunya hebû tarî
Tê da tunebûn mişik û marî
Te zindî kir teze halî
Çû nema gul jê barî
Ya Rebî tu hostayê kerîmî
Te vekir rê û derba tarî
Tu hostayê her tiştî
bihûşt çêkir bi renge bî

kaynak: NASANDINA KEVNEŞOPÊN ÊZDİYATİYÊ
Kemal Tolan